ZU-23-2M Wróbel

ZU-23-2M Wróbel – krótki wstęp

Zestaw ZU-23-2M Wróbel to podwójnie sprzężona uniwersalna armata morska kalibru 23 mm, stworzona w Polsce w latach 70. XX wieku. Od momentu wprowadzenia do służby w połowie lat 80. była wykorzystywana przez polskie siły morskie jako skuteczna broń przeciwlotnicza. ZU-23-2M zastąpiła przestarzałe armaty 2M-3M, a jej konstrukcja opierała się na sprawdzonych rozwiązaniach lądowej wersji ZU-23-2, produkowanej na licencji radzieckiej.

Historia powstania ZU-23-2M

Prace nad stworzeniem armaty morska ZU-23-2M rozpoczęły się na początku lat 70. XX wieku, w kontekście potrzeby modernizacji polskiej Marynarki Wojennej. Celem było zastąpienie przestarzałego systemu uzbrojenia, jakim były armaty 2M-3M kalibru 25 mm, które nie spełniały już wymogów nowoczesnego pola walki. ZU-23-2M powstała z myślą o montażu na okrętach, które nie miały wystarczającej przestrzeni na większe działa automatyczne, takie jak AK-230.

Projekt początkowo nosił kryptonim Sekretarz, jednak został później zmieniony na Wróbel. Po zatwierdzeniu wymagań technicznych, prace nad prototypem zostały podjęte w Ośrodku Badawczo-Rozwojowym Sprzętu Mechanicznego w Tarnowie. W 1975 roku wyprodukowano trzy prototypy, które przeszły testy morskie na trałowcu ORP „Czajka”. Testy wykazały jednak szereg wad konstrukcyjnych, co skłoniło inżynierów do dalszej modyfikacji projektu.

Problemy i modyfikacje

Podczas eksploatacji pierwszych serii armaty ujawniły się liczne problemy techniczne, takie jak wadliwe mechanizmy przeładowania oraz hydrauliczne napędy. Te niedociągnięcia były sukcesywnie eliminowane w kolejnych seriach produkcyjnych. W 1983 roku wprowadzono nowy mechanizm przeładowania, co znacznie poprawiło niezawodność broni.

Ostatecznie produkcja armaty ZU-23-2M zakończyła się w 1990 roku, a całkowita liczba wyprodukowanych egzemplarzy wyniosła około 50 sztuk. W międzyczasie opracowano ulepszoną wersję – zestaw rakietowo-artyleryjski ZU-23-2MR Wróbel II, który wprowadzono do eksploatacji pod koniec lat 80.

Zastosowanie ZU-23-2M w polskiej Marynarce Wojennej

Armata ZU-23-2M znalazła swoje miejsce na wielu jednostkach pływających polskiej Marynarki Wojennej. Była montowana na różnych typach okrętów, zarówno patrolowych, jak i trałowcach czy korwetach. Przykłady jednostek wyposażonych w ten system uzbrojenia to:

• Korweta proj. 620 ORP „Kaszub” – 3 zestawy
• Kutry zwalczania okrętów podwodnych proj. 918M – po 1 zestawie na każdy z 11 okrętów
• Kutry patrolowe proj. 918 – po 1 zestawie na każdy z 5 okrętów
• Trałowiec proj. 206F ORP „Czajka” – prototypowe zestawy
• Trałowiec bazowy proj. 207D ORP „Gopło” – 1 zestaw
• Kutry transportowe proj. 716 – po 1 zestawie na każdy z 3 okrętów
• Okęty szkolne typu Wodnik – po 2 zestawy na obu jednostkach

Dzięki wszechstronności i mobilności armata ZU-23-2M stała się istotnym elementem uzbrojenia polskich okrętów od lat 80., przyczyniając się do zwiększenia ich zdolności obronnych.

Dane techniczne ZU-23-2M

ZU-23-2M charakteryzuje się stosunkowo lekką konstrukcją i wysoką szybkostrzelnością:

• Kaliber: 23 mm
• Liczba luf: 2
• Długość lufy z zamkiem: około 2100 mm
• Prędkość początkowa pocisku: 970 m/s
• Kąt podniesienia luf: od -10° do +90°
• Kąt ostrzału w azymucie: 360°
• Masa wieży: około 2500 kg
• Obsługa: jedna osoba
• Donośność maksymalna:
• w poziomie: do 2000 m dla celów nawodnych
• pod kątem 45°: do 2500 m dla celów powietrznych
• w pionie: do 1500 m
• Szybkostrzelność:
• teoretyczna: od 1600 do 2000 strzałów/min
• praktyczna: do 400 strzałów/min
• Amunicja:
• Naboje typu OFZT (odłamkowo-burząco-zapalający) oraz BZT (przeciwpancerno-zapalająco-smugowy)
• Masa naboju: około 450 g

Muzea i wystawy poświęcone ZU-23-2M

Pojedyncze egzemplarze armaty ZU-23-2M są obecnie ekspon

Artykuł sporządzony na podstawie: Wikipedia (PL).