Kościół Świętego Mikołaja w Zawierciu
Kościół Świętego Mikołaja w Zawierciu
Kościół Świętego Mikołaja w Zawierciu, zlokalizowany w dzielnicy Kromołów przy ulicy Jurajskiej, jest jednym z najstarszych rzymskokatolickich kościołów parafialnych w mieście. Historia tej świątyni sięga XVI wieku, jednak jej tradycje korzeniami sięgają już XIV wieku. W ciągu wieków kościół przeszedł liczne zmiany i przebudowy, co wpłynęło na jego dzisiejszy wygląd oraz znaczenie w lokalnej społeczności. W 1651 roku, w wyniku decyzji rodziny Bonerów, kościół został zamieniony na zbór ariański, co stanowi ciekawy epizod w jego historii.
Architektura kościoła
Kościół Świętego Mikołaja to budowla murowana, charakteryzująca się jednonawową strukturą. Jego prezbiterium zakończone jest trójkątną apsydą, co nadaje mu wyjątkowego wyglądu. Wzniesienie świątyni miało miejsce w XVI wieku, lecz zachowane elementy architektoniczne sugerują, że pierwotne fundamenty mogą pochodzić z wcześniejszego okresu. Liczne przebudowy oraz przybudówki znacznie wpłynęły na bryłę kościoła, co czyni go interesującym obiektem do badania pod kątem zmian stylistycznych i funkcjonalnych.
Nad drzwiami do zakrystii umieszczony jest gryf – herb rodu Cromoli, założycieli Kromołowa. To detale architektoniczne świadczą o bogatej historii tego miejsca oraz o jego znaczeniu dla lokalnej społeczności. Pod ołtarzem głównym znajduje się grób jednego z członków rodu Cromoli, datowany na XIII wiek, co dodatkowo podkreśla historyczną wartość tej świątyni.
Wyposażenie i zabytki
Kościół Świętego Mikołaja to nie tylko miejsce kultu religijnego, ale również skarbnica cennych zabytków. Wśród najważniejszych elementów wyposażenia wyróżnia się kropielnicę wykonaną z kamienia, drzwi do zakrystii oraz żelazną kratę oddzielającą kaplicę św. Anny od nawy głównej. Chrzcielnica znajdująca się w kaplicy św. Izydora również zasługuje na uwagę; jest to kamienna konstrukcja posiadająca jednolitą pokrywę osadzoną na stopie.
Warto wspomnieć o dzwonie „Św. Mikołaj” z 1508 roku oraz przenośnych ołtarzykach dwustronnych (feretronach), które są świadectwem bogatej tradycji liturgicznej tej świątyni. Pod kaplicą św. Anny znajduje się grób o nieznanym pochodzeniu, który wzbudza ciekawość zarówno parafian, jak i turystów odwiedzających ten niezwykły obiekt.
Kolejnym interesującym elementem wyposażenia jest pomnik Konstantego Gostkowskiego – generała wojsk polskich z początków XIX wieku – oraz jego żony Zuzanny z Jordanów. Pomnik ma nietypowy kształt obelisku i stanowi ważny punkt w historii regionu.
Legendy i tradycje
Historia kościoła Świętego Mikołaja obrosła wieloma legendami i tradycjami, które przekazywane są z pokolenia na pokolenie przez lokalną społeczność. Jedna z bardziej znanych opowieści mówi o ciężkich żelaznych drzwiach kościelnych, które według niektórych legend pochodzą z zamku Ogrodzieniec. Inna wersja mówi o ich pochodzeniu z zbójnickiego zamku na Okienniku. Te opowieści nie tylko wzbogacają historię kościoła, ale także dodają mu tajemniczości.
Warto zauważyć, że kościół kromołowski nieustannie znajduje nowych fundatorów, którymi są zazwyczaj parafianie. Dzięki ich wsparciu odbywa się wiele prac renowacyjnych oraz modernizacyjnych, które mają na celu zachowanie i przywrócenie dawnej świetności tej historycznej budowli.
Oświetlenie i nowoczesne elementy
Współczesne podejście do zachowania dziedzictwa kulturowego przejawia się w wielu aspektach działalności związanej z kościołem Świętego Mikołaja. Fundatorem jak i wykonawcą nowoczesnego oświetlenia we wnętrzu świątyni był Piotr Cieśla. Oświetlenie to zostało zaprojektowane w taki sposób, aby podkreślić architekturę i bogactwo detali wnętrza bez zaburzania jego historycznego charakteru.
Ponadto nowe nabytki autorstwa Zdzisława Lendora obejmują misterny Ołtarz Soborowy oraz ambonkę i fotele dla celebransa i ministrantów. Wszystkie te elementy są starannie rzeźbione i złocone w arabeski z motywami roślinnymi, co nadaje wnętrzu elegancki wygląd i podkreśla duchowy charakter miejsca.
Kościół jako zabytek
Kościół Świętego Mikołaja został wpisany do rejestru zabytków województwa śląskiego pod numerem 775/67 w dniu 17 czerwca 1967 roku. Jako obiekt o dużym znaczeniu historycznym i kulturowym zasługuje na szczególną uwagę ze strony konserwatorów zabytków oraz lokalnej społeczności.
Zabytkowa wartość kościoła oraz jego unikalna architektura przyciągają turystów oraz osoby zainteresowane historią regionu. Dzięki ciągłym pracom renowacyjnym oraz wsparciu lokalnej społeczności kościół może nadal pełnić swoją rolę jako miejsce kultu oraz centrum życia społecznego mieszkańców Kromołowa.
Zakończenie
Kościół Świętego Mikołaja w Zawierciu to nie tylko miejsce modlitwy, ale także ciekawy obiekt historyczny o bogatej tradycji i unikalnej architekturze. Jego historia jest przykładem ewolucji kultury religijnej w regionie oraz sposobu,
Artykuł sporządzony na podstawie: Wikipedia (PL).