Benshi
Benshi – Głos w Epoce Kina Niemego
Benshi, znani również jako katsudō-benshi, to japońscy aktorzy głosowi, którzy odegrali kluczową rolę w epoce kina niemego. Ich zadaniem było udźwiękawianie filmów zarówno krajowych, jak i zagranicznych, co stanowiło istotny element doświadczenia kinowego dla widzów w Japonii. W artykule tym przyjrzymy się historii benshi, ich roli w kinematografii japońskiej oraz wpływowi, jaki wywarli na rozwój tego medium.
Początki Benshi w Japońskim Kinie
Pojęcie „benshi” wywodzi się z okresu Meiji i pierwotnie odnosiło się do osób wygłaszających przemówienia polityczne. Jednak wraz z rozwojem kina w Japonii znaczenie tego terminu zaczęło ewoluować. W 1896 roku podczas pierwszego pokazu kinetoskopu Thomasa Edisona w Kobe, komentarza udzielił Ueda Tsunejiro. Rok później, podczas pokazu Vitascope’u w Tokio, rolę komentatora pełnił Jumonji Daigen. To właśnie tych dwóch pionierów zapoczątkowało tradycję benshi, która szybko zyskała na popularności.
Profesjonalizacja Benshi
W miarę jak kino stawało się coraz bardziej popularne, rola benshi ewoluowała. Pierwszym profesjonalnym benshi był Komada Koyo, który przyczynił się do ugruntowania tej profesji. Każde kino zatrudniało kilku benshi, którzy znajdowali się w hierarchii według swojego doświadczenia i umiejętności. Ich obecność była tak ważna, że wpływała na sukces filmów – renomowany benshi mógł przyciągnąć widzów i zapewnić większe zainteresowanie danym tytułem.
Rola Benshi w Projekcjach Filmowych
Podczas projekcji filmów niemowych benshi stawali po lewej stronie ekranu i relacjonowali wydarzenia na ekranie. Ich zadaniem było nie tylko odtwarzanie dialogów postaci, ale także komentowanie fabuły oraz kontekstu kulturowego prezentowanych wydarzeń. Dzięki odpowiedniej intonacji mogli nadać głosom postaciom indywidualny charakter, co wzbogacało odbiór filmu i angażowało widzów.
Muzyka i Zgranie z Orkiestrą
W przeciwieństwie do zachodnich produkcji filmowych, które często wykorzystywały organy filmowe do towarzyszenia projekcjom, japońskie filmy niemowe miały bardziej złożoną oprawę muzyczną. Wykorzystywano tradycyjne instrumenty z teatru kabuki, co sprawiało, że doświadczenie kinowe było niepowtarzalne. Benshi musieli ściśle współpracować z orkiestrą, aby ich głosy były słyszalne nad dźwiękami muzyki. W salach kinowych liczących zazwyczaj około tysiąca miejsc umiejętność bycia słyszanym przez wszystkich widzów była kluczowa dla sukcesu pracy benshi.
Zmieniający się Krajobraz Kinematografii
Po 1907 roku praktyka komentowania filmów przez benshi uległa zmianie. Zamiast jednego narratora, filmy japońskie były odbierane przez grupę kilku benshi siedzących przed ekranem, co pozwalało im na udawanie głosów różnych postaci. Ta forma interakcji z widownią trwała aż do lat 20. XX wieku i miała istotny wpływ na sposób produkcji filmów.
Kreowanie Narracji w Filmach
Wiele filmów japońskich było projektowanych tak, aby dostosować się do stylu pracy benshi. Filmy często zawierały długie ujęcia, które dawały narratorom czas na zaprezentowanie swojego kunsztu artystycznego oraz umożliwiały lepsze dopasowanie narracji do obrazu. Taki sposób tworzenia filmów wpłynął na estetykę kina japońskiego i przyczynił się do unikatowego stylu narracyjnego.
Wpływ Benshi na Rozwój Kina Dźwiękowego
Popularność benshi była tak ogromna, że prawdopodobnie spowolniła rozwój kina dźwiękowego w Japonii. W miarę jak technologia filmowa się rozwijała i na całym świecie wprowadzano dźwięk do filmów, japońska tradycja benshi zaczęła tracić na znaczeniu. Wiele osób związanych z branżą filmową obawiało się utraty formy artystycznej oraz emocjonalnej głębi przekazu wynikającej z pracy benshi.
Ostatnie Lata Benshi
Mimo że tradycja benshi powoli zanikała po wprowadzeniu dźwięku do filmów, jej wpływ jest nadal odczuwalny w japońskiej kulturze filmowej. Warto wspomnieć o filmie „Picture Bride” z 1995 roku, w którym Toshirō Mifune zagrał rolę benshiego podróżującego po hawajskich plantacjach trzciny cukrowej. Ten obraz pokazuje nie tylko znaczenie tej profesji w kinematografii japońskiej, ale także jej trwały wpływ na kulturę wizualną.
Zakończenie
Benshi odegrali niezwykle ważną rolę w rozwoju japońskiego kina niemego, a ich dziedzictwo jest nadal obecne w współczesnych produkcjach filmowych. Ich unikalna forma narracji oraz umiejętność angażowania widowni pozostają inspiracją dla wielu współczesnych twórców. Mimo że tradycja ta uległa osłabieniu wraz z nadejściem dźwięku do kina, warto docenić wkład benshi w kinematografię oraz ich zdolność do przekształcania doświadczenia oglądania filmu w coś naprawdę wyjątkowego.
Artykuł sporządzony na podstawie: Wikipedia (PL).